Czym są skoki rozwojowe?

 

 

Na reszcie razem

    W końcu nadeszła wyczekiwana chwila i ze swoim Maleństwem możesz już być w domu. Przed Wami piękne chwile - pierwsze uśmiechy, dotyki, zabawy. Minie trochę czasu zanim nauczycie się wspólnego życia, zanim zaczniecie rozróżniać płacz na jedzenie lub na nudę. Mogą na nowo pojawić się obawy o to czy dacie sobie radę z opieką nad Maleństwem. Chcecie dla niego jak najlepiej, dlatego każdy jego płacz wywołuje w Was lęk, niepokój, zwątpienie w swoje kompetencje. Pamiętajcie, że nie tylko Wy tak macie. Każdy młody rodzic czuje to samo. Nie będę pisać, że rodzicielstwo to bułka z masłem. Każdy dzień to wyzwanie, ale dające miłość i satysfakcje…

    Pierwszy rok życia to okres intensywnego rozwoju. W żadnym kolejnym roku dziecko nie rozwija się tak dynamicznie jak w czasie niemowlęctwa.  O ile fizyczne zmiany rozwoju łatwiej zauważyć, to zupełnie inaczej jest ze zmianami psychicznymi. 

 

Podmienili mi dziecko

    Badania wykazały, że rozwój psychiczny dziecka jest bardzo złożony i nie przebiega w sposób ciągły, stabilny. W rozwoju psychicznym zdarzają się okresy równowagi i nierównowagi, okresy regresji i progresu. Jest to całkowicie normalne, że Wasze dziecko będzie miało lepsze i gorsze zachowania. Pojawienie się nowej umiejętności będzie zaburzać już te wcześniej wyuczone. Dlatego nie martwcie się, gdy Wasz niemowlak na chwilę „zapomni” jak przewracać się na bok. To może być znak, że za chwilę pojawi się nowa, bardziej złożona umiejętność. Dodatkowo bardzo często czas regresji wiąże się z odmiennym zachowaniem Waszego dziecka. Możecie mieć nawet wrażenie, że jest zupełnie inne niż to, które było w szpitalu lub chwilę po przyjeździe do domu. Zachowania te dotyczą codziennych czynności, tj. jedzenia (niemowlę może mieć dużo większy apetyt lub wręcz przeciwnie odmawia jedzenia), snu (jest bardziej senne, często budzi się z płaczem), potrzeby bliskości (dziecko nie chce odstępować rodzica), a także ogólnego samopoczucia (jest bardziej drażliwe, „marudne”). Będzie to marne pocieszenie, ale drodzy rodzice nie martwcie się tym – takie zachowania są całkowicie normalne i potrzebne do prawidłowego rozwoju. Po ciężkim czasie regresji znowu odzyskacie swojego dawnego Malucha i to w dodatku z nowymi umiejętnościami!

 

Jak to jest z tymi skokami rozwojowymi?

    Niektórzy uważają, że te  okresy nierównowagi to tzw. skoki rozwojowe. Twórcą tej teorii jest holenderskie małżeństwo Hetty van de Rijt i Frans Plooij którzy zauważyli, że w pierwszych 20 miesiącach życia dziecka można wyróżnić 10 okresów regresji poprzedzające zdobycie nowych umiejętności.

    Autorzy teorii opisali skoki rozwojowe w książce „The wonder weeks” (tłumaczenie: Cudowne tygodnie). Tygodnie liczy się od planowanego terminu.

1 skok- Wrażenia (5 tydzień) – dziecko zaczyna intensywniej spostrzegać otaczający go świat, wydłuża się czas aktywności pomiędzy drzemkami, może tez pojawić się pierwszy uśmiech.

2 skok – Wzory (8-9 tydzień) – niemowlę zaczyna kontrolować swoje ciało i pojawia się coraz więcej wydawanych dźwięków. Dziecko zauważa też powtarzający się rytm dnia.

3 skok – Niuanse (12 tydzień) – dziecko potrafi śledzić wzrokiem poruszający się przedmiot i zauważa jak zmieniają się rzeczy wokół niego.

4 skok – Wydarzenia (14-19 tydzień) – niemowlę zaczyna okazywać zniecierpliwienie, reagować na swoje imię, rozumieć znaczenie poszczególnych słów. Zauważa tez konsekwencje zdarzeń i powtarzalność zdarzeń.

5 skok – Relacje (22 – 26 tydzień) – dziecko zauważa, że niektórzy ludzie są dla niego bliscy, a inni obcy; jest to moment pojawienia się lęku separacyjnego. W tym czasie dziecko dostrzega, że niektóre przedmioty pasują do drugich.

6 skok – Kategorie (33 – 37 tydzień) – dziecko odkrywa znaczenie kategorii; niektóre rzeczy możemy podzielić na grupy. Niemowlę zaczyna pokazywać swoją wolę – inicjuje zabawę, wyciąga ręce gdy potrzebuje czułości.

7 skok – Sekwencje (41 – 46 tydzień) – dziecko w tym czasie zauważa sekwencje, czyli rozumie jakie należy podjąć czynności by osiągnąć zamierzony efekt. Pojawia się gest wskazywania palcem.

8 skok – Programy (51 – 54 tydzień = 13 miesiąc) – jest to czas, gdy intensywnie rozwija się myślenie przyczynowo – skutkowe.

9 skok – Zasady (64 tydzień = 15 miesiąc) – dziecko zaczyna zmieniać zasady zachowań, sprawdza co mu wolno, a czego nie.

10 skok – Systemy (75 tydzień = 18 miesiąc) – dziecko zaczyna umiejętnie stosować zachowania do zmieniających się sytuacji. Rozumie, ze może decydować o swoim zachowaniu, np. być ostrożne.

 

    Pojawienie się skoków to czas trudny zarówno dla dziecka, jak i rodziców. Dlatego ważne jest, aby rodzic miał w tym czasie szczególne wsparcie i czas na odpoczynek. W radzeniu sobie z konsekwencjami skoków może pomóc noszenie w chuście, współspanie, wyciszające masażyki. Należy pamiętać, że dziecko nie robi nam na złość i dla niego to równie stresujący czas, gdyż nie rozumie, co się z nim dzieje. Od nas – opiekunów – oczekuje zrozumienia i bliskości. Warto dlatego o skokach myśleć, że jest to czas przejściowy, a po nim nasz Maluszek osiągnie nowe umiejętności.

 

Literatura:

Dr. Brazelton B. T. (2003). Emocjonalny i fizyczny rozwój twojego dziecka przez pierwsze lata życia : punkty zwrotne. Wydawnictwo Amber.

Ilg F. L., Bates A.L., Baker S. M. (2005). Rozwój psychiczny dziecka od 0 do 10 lat. Poradnik dla rodziców, psychologów, lekarzy. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Natuli. Dzieci są ważne: https://dziecisawazne.pl/skoki-rozwojowe-pierwszym-roku-zycia-dziecka/

Mamaginekolog: https://mamaginekolog.pl/skoki-rozwojowe/